مرتضى مطهرى
446
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
است و در نتيجهء عدم تعادل نسب ميان مواد مورد مبادله ، احتياج به اعتبار « پول » پيش آمده كه يكى از مواد مورد رغبت را واحد مقياس از براى سنجش ساير مواد مورد حاجت قرار بدهند و البته اين اعتبار نيز يك سلسله اعتبارات فرعى مربوطه را ايجاب مىكند كه دستگاه وضع پول طلا و نقره و اسكناس و چك و اوراق ديگر بهادار و اعتبار و غيره با احكام و آثار خود نمايندهء آنها مىباشند . و البته اينهمه تحولات اعتبارى تنها به مورد « ملك » اختصاص نداشته و در ساير موارد « اختصاص » نيز عيناً مانند ملك يا با تغييرات مناسبى - مانند اقسام طلاق و مبادلههاى گوناگون حقوقى - پيدا مىشوند . و هر يك از اين موضوعات اعتباريه و آثار دامنهدار آنها قابل گفتگوهاى علمى دراز مىباشد كه ممكن است در اطراف آنها نظرهاى گوناگون داده شود و در جاهاى مخصوص به خود مورد كنجكاوى گرديدهاند ولى از غرض بحث ما كنار بوده و فقط نظر ما از اين بحث تذكر دادن اين نكته است كه همهء اين موضوعات و خواص و آثار آنها اعتبارى و ساخته ذهن هستند كه مطابق حقيقى خارجى ندارند . 2 . كلام ، سخن نيازمندى به ساختن سخن و وضع لفظ دلالت كننده از چيزهايى است كه انسان ( و غالب جانوران صدادار تا آنجا كه مىدانيم ) در اولين مرحلهء اجتماع پى به آن مىبرند زيرا هر اجتماع كوچك يا بزرگ ، احتياج افراد خود را به فهميدن مقاصد و منويات همديگر تثبيت مىكند . و البته اين ساختهء اجتماعى نيز مانند ساير ساختههاى پر شاخ و برگ اجتماعى نخستين بار به طور خيلى ساده از يك فطرت بسيار ساده و بىآلايش سرچشمه گرفته است و چنان كه ميان نوزادان حيوانات و مادرهاى آنها در نخستين تفهيم و تفهم و همچنين در فهمانيدن و فهميدن نوزادان انسانى مشاهده مىنماييم اين كار از « محسوسات » شروع مىشود چنان كه مرغ به جهت فهمانيدن جوجه برابر چشم او نوك منقار به دانه زده و برداشته و مىخورد و جوجه نيز همان كار را كرده و رفع حاجت ( گرسنگى ) خود را حس مىكند و اگر چنانچه جوجه غافل بوده باشد مرغ صدايى كرده و اين كار را انجام مىدهد و جوجه نيز به موجب غريزهء بحث از علل حوادث كه غريزهء حيوانى است متوجه جهت صدا شده و كار مادر را ديده و خود نيز با تقليد همان كار را انجام مىدهد و نظاير اين كار در انسان و ساير حيوانات زياد مىباشد ؛ و چنان كه مىبينيم در اين مرحله دلالت صدا به معنى مقصود ، دلالت عقلى بوده و بالملازمه است و خود معنى مقصود ( با وجود خارجى ) به مخاطب نشان داده